«امور والا در نقاشی دوران گوتیک»؛ تلاقی فلسفه کانت و هنر در پژوهشی تازه

به گزارش روابط عمومی سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی، کتاب «امور والا در نقاشی دوران گوتیک؛ بر اساس نظام فلسفی کانت» نوشته دکتر پیمان علیزاده اسکوئی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، منتشر و روانه بازار نشر شد.

این کتاب پژوهشی در حوزه فلسفه هنر و تاریخ هنر است که تلاش می‌کند از منظر نظام فلسفی ایمانوئل کانت، نسبت میان مفهوم «امر والا» و آثار هنری دوران گوتیک را مورد بررسی قرار دهد؛ مفهومی که در اندیشه کانت، تجربه‌ای فراتر از صرف لذت زیبایی‌شناختی است و در مواجهه انسان با عظمت، قدرت یا بی‌کرانگی، جایگاه عقل و توانایی‌های ذهنی او را آشکار می‌کند.

نویسنده در این پژوهش، ابتدا مبانی نظری لازم برای ورود به بحث را فراهم کرده و در فصل نخست با عنوان «مفاهیم فلسفی کانت» به بررسی مفهوم امر والا، تمایز آن با امر زیبا، نسبت ترس با تجربه امر والا، لذت و الم، خوشایندی و لذت، همچنین امر والای ریاضی و امر والای پویا می‌پردازد. در ادامه نیز موضوعاتی همچون عظمت، قدرت و ارتباط امر والا با اخلاق مورد توجه قرار گرفته است.

در فصل دوم با عنوان «مفهوم امر والا در هنر»، این مفهوم از حوزه فلسفه به قلمرو هنر وارد می‌شود و موضوعاتی همچون طبیعت و هنر، هنر زیبا و امر والا و نسبت امر والا با نبوغ بررسی می‌شود. این بخش زمینه نظری لازم را برای تحلیل آثار هنری دوره گوتیک فراهم می‌کند.

بخش مهمی از پژوهش در فصل سوم با عنوان «سواد بصری در نقاشی دوران گوتیک» شکل می‌گیرد؛ جایی که نویسنده با نگاهی تحلیلی، ویژگی‌های بصری و هنری این دوره را بررسی می‌کند. در این فصل، موضوعاتی از جمله معماری گوتیک، عوامل مؤثر در شکل‌گیری امر والا در معماری، هندسه و نمادها، نقاشی گوتیک، شیشه‌رنگی، نقاشی دیواری، نور و رنگ و نمادهای عرفانی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در ادامه این فصل، نویسنده با ورود به تحلیل نمونه‌های مشخصی از آثار هنری، به بررسی نقاشی‌های مرتبط با حضرت مریم(س) و مسیح(ع) می‌پردازد و تلاش می‌کند چگونگی شکل‌گیری و بازتاب مفهوم امر والا را در این آثار واکاوی کند. همچنین با نگاهی تطبیقی، نمونه‌هایی از هنر دوران بیزانس و گوتیک مورد توجه قرار می‌گیرند تا وجوه مشترک و تفاوت‌های این دو دوره در بازنمایی مفاهیم دینی و زیبایی‌شناختی آشکار شود. اهمیت این بخش از کتاب در آن است که نویسنده صرفاً به توصیف ویژگی‌های ظاهری نقاشی‌های گوتیک بسنده نمی‌کند، بلکه می‌کوشد عناصر بصری همچون نور، رنگ، نماد، فضا و عظمت معماری و تصویری را در ارتباط با تجربه «امر والا» تحلیل کند؛ رویکردی که امکان گفت‌وگوی میان فلسفه کانت و تاریخ و نقد هنر را فراهم می‌آورد. پژوهش مرتبطی از همین نویسنده نیز به ارتباط مفهوم امر والای کانت با نقاشی‌های مرتبط با حضرت مریم و مسیح در دوره‌های بیزانس و گوتیک پرداخته است. 

در نهایت، فصل چهارم کتاب به نتیجه‌گیری اختصاص دارد و یافته‌های پژوهش درباره نسبت میان اندیشه کانت، مفهوم امر والا و ویژگی‌های بصری و معنایی هنر گوتیک جمع‌بندی می‌شود.

کتاب «امور والا در نقاشی دوران گوتیک؛ بر اساس نظام فلسفی کانت» در 190 صفحه توسط سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی منتشر شده است و  می‌تواند برای پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های فلسفه هنر، تاریخ هنر، نقاشی، زیبایی‌شناسی و مطالعات میان‌رشته‌ای هنر و فلسفه و همچنین علاقه‌مندان به هنر گوتیک و هنر دینی، اثری قابل توجه باشد.

علاقه‌مندان می‌توانند این کتاب را با قیمت 475000 تومان از طریق فروشگاه کتاب شانزده 16book.ir ، مراکز عرضه آثار سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی و سایر فروشگاه‌های معتبر کتاب تهیه نمایند