دکتر حدادعادل چهره‌ای اثرگذار در فرهنگ و علم معاصر ایران است

چهارشنبه, 27 آبان,1405
دکتر حدادعادل چهره‌ای اثرگذار در فرهنگ و علم معاصر ایران است

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حمید پارسانیا، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در آیین اختتامیه سی‌وسومین جشنواره ملی کتاب سال دانشجویی که هم‌زمان با هفته کتاب و کتابخوانی و با حضور دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها؛ دکتر علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی؛ دکتر قادر آشنا، دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور و جمعی از دانشجویان برگزیده، سه‌شنبه ۲۶ آبان‌ماه در تالار علامه امینی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران برگزار شد، به تبیین ابعاد علمی، فرهنگی و فکری دکتر حدادعادل، برگزیده دومین دوره جایزه ملی علامه سید جعفر شهیدی پرداخت.

وی با بیان اینکه سخن گفتن درباره شخصیت علمی و فرهنگی حدادعادل، در واقع سخن گفتن درباره بخشی از تاریخ و فرهنگ معاصر ایران است، اظهار کرد: وی طی چند دهه گذشته در عرصه‌های گوناگون علمی و فرهنگی حضور فعال و تأثیرگذاری داشته است.

ضرورت توجه به مبانی فلسفی علوم جدید
حجت‌الاسلام والمسلمین پارسانیا با اشاره به فعالیت‌های علمی حدادعادل در حوزه فلسفه و علوم پایه افزود: یکی از موضوعات مهم مورد توجه وی، ضرورت پرداختن به فلسفه علوم پایه و نسبت میان علوم جدید با مبانی فلسفی و فرهنگی است. شناخت علوم، به‌ویژه فیزیک و ریاضیات، بدون توجه به مبانی فلسفی شکل‌گیری آنها امکان‌پذیر نیست.
وی با اشاره به تحولات تاریخی علوم جدید تصریح کرد: فیزیک جدید و علم به معنای امروزی آن، در بستر فلسفی و فرهنگی خاصی شکل گرفته‌اند و شناخت این علوم مستلزم بررسی مبانی فلسفی آنهاست؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً به جنبه‌های فنی و تجربی علوم بسنده کرد و باید لایه‌های عمیق‌تر فلسفی و تاریخی آنها را نیز مورد توجه قرار داد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به کم‌توجهی به فلسفه علوم در نظام دانشگاهی کشور گفت: یکی از خلأهای موجود در دانشگاه‌ها، به‌ویژه در حوزه علوم پایه، نبود جایگاه مناسب برای فلسفه علوم و بررسی مبانی نظری رشته‌های مختلف است؛ در حالی که توسعه مطالعات مرتبط با فلسفه علوم می‌تواند به شناخت عمیق‌تر مبانی علمی و نسبت آنها با سنت فکری و فرهنگی کشور کمک کند.
وی در ادامه، با یادآوری رساله دکتری شهید علی لاریجانی با موضوع فلسفه ریاضیات از منظر کانت و هیوم که با راهنمایی حدادعادل انجام شده است، این پژوهش را نمونه‌ای از توجه به ضرورت بررسی مبانی فلسفی علوم پایه دانست و اظهار کرد: اندیشیدن درباره نسبت میان تاریخ، فرهنگ و علم، برای ترسیم مسیر آینده کشور ضرورتی انکارناپذیر است.

ظرفیت‌های پژوهشی در پیوند فلسفه اسلامی و اندیشه مدرن
حجت‌الاسلام والمسلمین پارسانیا با تأکید بر ضرورت فراهم کردن فرصت مطالعه و تأمل برای اندیشمندان و پژوهشگران گفت: جامعه برای تصمیم‌گیری درباره آینده خود به اندیشمندانی نیاز دارد که بتوانند درباره جریان‌های تاریخی و فرهنگی مطالعه و گفت‌وگوی علمی داشته باشند. تعامل فعال میان سنت‌های فکری مختلف و شناخت زمینه‌های شکل‌گیری آنها می‌تواند افق‌های تازه‌ای پیش روی جامعه قرار دهد.
وی همچنین با اشاره به مطالعات حدادعادل درباره فلسفه کانت و مقایسه آن با حکمت صدرایی بیان کرد: یکی از مباحث مهم در بررسی فلسفه مدرن، موضوع عقل، عقلانیت و جایگاه شهود عقلی است. از جمله نقدهای اساسی به دیدگاه کانت، محدود کردن شهود به شهود حسی و کم‌توجهی به ابعاد دیگر آن است. بررسی تطبیقی این دیدگاه‌ها با مبانی فلسفه اسلامی، از جمله حوزه‌هایی است که ظرفیت پژوهشی گسترده‌ای دارد.

جامعیت علمی و فرهنگی حدادعادل
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سابقه آشنایی و حضور در جلسات علمی حدادعادل گفت: از سال‌ها پیش، در جلساتی که با حضور وی در دماوند و با مشارکت جمعی از طلاب برگزار می‌شد، فرصت آشنایی با مباحث فلسفی و علمی ایشان فراهم شد. این جلسات با محوریت مطالعه و بررسی فلسفه کانت برگزار می‌شد و زمینه آشنایی بیشتر علاقه‌مندان با مباحث فلسفی و جریان‌های فکری جدید را فراهم می‌کرد.
وی با اشاره به گستردگی فعالیت‌های حدادعادل در حوزه‌های مختلف اظهار کرد: آنچه شخصیت وی را متمایز می‌کند، حضور و تأثیرگذاری در عرصه‌هایی همچون فرهنگ، ادب و ادبیات، علوم انسانی، علوم پایه و همچنین فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی است؛ گستردگی‌ای که نقش وی را در عرصه‌های مختلف تاریخ و فرهنگ معاصر ایران قابل توجه کرده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین پارسانیا در ادامه به خاطره‌ای از دوران تحصیل و گفت‌وگوهای علمی خود با حدادعادل اشاره کرد و گفت: در یکی از مقاطع تحصیلی و در جریان گفت‌وگوهای علمی، وی کتاب‌ها و نوشته‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده را برای مطالعه به من پیشنهاد کرد. این توصیه فرصتی فراهم آورد تا با بخشی از جریان‌های فکری و اجتماعی تاریخ معاصر ایران، به‌ویژه تحولات پس از مشروطه، آشنایی بیشتری پیدا کنم.
وی افزود: بررسی آثار و اندیشه‌های متفکران دوره‌های مختلف تاریخ معاصر، از جمله جریان‌های شکل‌گرفته در حوزه فرهنگ و جامعه، برای شناخت نسبت میان گذشته تاریخی و تحولات اجتماعی امروز اهمیت فراوانی دارد. مطالعه انتقادی این جریان‌ها می‌تواند به درک بهتر مواجهه فرهنگ ایرانی با اندیشه‌ها و مکاتب فکری جدید کمک کند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان با تأکید بر اهمیت استمرار مطالعات میان‌رشته‌ای و توجه به مبانی فلسفی علوم اظهار کرد: شناخت عمیق علوم جدید و نسبت آنها با پیشینه تاریخی و فرهنگی جامعه، نیازمند پژوهش مستمر، گفت‌وگوی علمی و تعامل میان حوزه‌های مختلف دانش است؛ مسیری که در فعالیت‌های علمی و فکری حدادعادل نیز جایگاه برجسته‌ای دارد.