این کتاب پژوهش محور، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قفقاز جنوبی را به مثابه یک«مسئله» مورد واکاوی قرار می‌دهد. استدلال محوری کتاب آن است که رویکرد عمدتاً واکنشی و ژئوپلیتیک‌محور تهران، با وجود پیوندهای عمیق تاریخی و تمدنی، در مدیریت تهدیدات و بهره‌برداری از فرصت‌ها از کارآمدی کافی برخوردار نبوده است.

این اثر با بهره‌گیری از چارچوب نظری سازه‌انگاری، ریشه‌ این موضوع را در درک ناقص نخبگان سیاسی از اهمیت«هویت‌ها و معانی بین‌الاذهانی» در منطقه جستجو می‌کند. کتاب در بخش‌های تحلیلی خود، ضمن تشریح مجزای چالش‌ها و فرصت‌ها در روابط با آذربایجان(رقابت هویتی و امنیتی)، ارمنستان(عمق راهبردی و فرهنگی) و گرجستان( وابستگی به غرب)، نشان می‌دهد که چگونه منافع ملی ایران در هریک از این حوزه‌ها به‌طور متفاوتی تعریف می‌شود.

در نهایت، کتاب یک راهبرد کنش‌محور مبتنی بر قدرت نرم را پیشنهاد می‌کند. این راهبرد بر سرمایه‌گذاری هماهنگ بر ابزارهای فرهنگی، آموزشی و اقتصادی برای «برساختن یک حافظه تاریخی مشترک و دورنمای واحد» استوار است تا از این طریق، ضمن کاهش تنش‌های امنیتی، همگرایی منطقه‌ای پایدار را به نفع منافع ملی ایران شکل دهد.

مزیت اصلی این کتاب در رویکرد آسیب‌شناسانه آن است که ریشه‌ برخی مشکلات سیاست خارجه ایران در قفقاز جنوبی را نه در اصول، بلکه در «درک ناقص نخبگان سیاسی» از پیچیدگی‌های منطقه جستجو می‌کند. در نتیجه، به جای تحلیل‌های تکراری، چارچوبی کنش‌محور و چندلایه برای سیاستگذاری ارائه می‌دهد که قادر است منافع ملی‌گرایانه و اسلامی را برای مقابله با تهدیدات همسو سازد.

پیش‌گفتار/9

بخش اول: چارچوب‌های نظری/25

فصل اول: سیاست خارجی ؛ آیین پاسداری از منافع ملی/27

فصل دوم: سازه انگاری؛ جهان ساخته‌ی روایت‌ها/55

فصل سوم: ژئوپلیتیک قفقاز؛ چهارراه رقابت‌ها/79

بخش دوم: ایران و جمهوری آذربایجان/125

فصل چهارم: پویایی‌های تاریخیِ مناسبات سیاسی/127

فصل پنجم: سازوکارهای واگرایی و امنیتی شدن رابطه/147

فصل ششم: دیپلماسی فرهنگی و کارکرد قدرت نرم ایران/193

فصل هفتم: چارچوب‌های تعامل سیاسی و دیپلماتیک/229

فصل هشتم: ‌‌‌معماری همکاری‌های اقتصادی و ترانزیتی/265

فصل نهم: دیپلماسی هویتی و راهبرد فرهنگ‌محور/287

بخش چهارم: ایران و ارمنستان/329

فصل دهم: تحلیل تاریخی و تحول ساختارهای سیاسی/331

فصل یازدهم: الگوهای همکاری و وابستگی اقتصادی/377

فصل دوازدهم: دیپلماسی فرهنگی و شبکه‌های هویتی مشترک/391

فصل سیزدهم: بازآرایی ژئوپلیتیکی قفقاز و مساله کریدور زنگزور/427

منابع/477