روانشناسی شناختی به چگونگی پردازش اطلاعات می¬پردازد. انجمن روانشناسی آمریکا (APA) در سال 2020 این رشته را به عنوان "شاخه-ای از روانشناسی که عملکرد فرآیندهای ذهنی مربوط به ادراک، توجه، تفکر، زبان و حافظه را عمدتاً از طریق استنتاج رفتار بررسی می¬کند" تعریف کرده است. کاوش در فرآیندهای ذهنی چیز جدیدی نیست. از گذشته¬های دور، فیلسوفان و دانشمندان مجذوب ارتباط بین ذهن، فرآیندهای ذهنی و مغز بوده¬اند. مطالعه مغز با استفاده از روش علمی در دوره رنسانس آغاز شد؛ یک دوره زمانی در تاریخ اروپا احتمالاً بین سالهای 1400 تا 1700میلادی. در این دوره محققان به مطالعه طبیعت از جمله مطالعه ماشین بدن انسان علاقه¬مند شدند. متفکران بزرگی مانند رنه دکارت  برای درک تمایز بین ذهن و بدن، رویکرد فلسفی «دوگانه¬انگاری » را مطرح کردند. دکارت معتقد بود این دو از یکدیگر جدا هستند؛ ذهن ماهیت روحانی دارد اما بدن و مغز ماهیت مادی دارد. مفهوم این امر آن است که ذهن می¬تواند مستقل از بدن وجود داشته باشد. از طرف دیگر دیدگاه مونیسم  ذهن و بدن را در کنار یکدیگر در نظر می¬گیرد. با توسعه فناوری علمی که برای نقشه¬برداری از مغز استفاده می¬شود، تصور وجود ذهن مستقل از مغز فیزیولوژیکی بسیار نامحتمل شد. با این وجود، دکارت به گسترش روش تفکر ما در مورد رابطه ذهن و بدن کمک کرد. امروزه حتی با اکتشافات گسترده در خصوص کارکرد مغز، یافتن ارتباط مستقیم بین ساختار و عملکرد مغز همیشه هم ساده نیست. می¬توان اینگونه استدلال کرد که ایده¬های دوگانه¬گرایی و مونیسم پرسش¬هایی در مورد اینکه آیا می¬توان مدلی از نحوه عملکرد ذهن بازآفرینی کرد یا نه را برانگیخت. به عنوان مثال، برخی محققان در رشته فناوری اطلاعات (IT) به دنبال طراحی و تولید مغز روباتیک بر اساس یک سری دستورات و الگوریتم¬های درونداد هستند. این ربات به گونه¬ای طراحی شده که اتصالات نورون¬ها در مغز انسان را شبیه¬سازی می¬کند. این نوع شبکه¬های عصبی از پژوهش در مدل¬سازی محاسباتی  استخراج شده و قصد شبیه¬سازی عملکرد شناختی انسان را دارند. با وجود این، طراحی و تولید مغزی که قادر به یادگیری مستقل از آموزش¬های بیشتر توسط انسان باشد، هنوز امکان¬پذیر نشده است.

فهرست مطالب

1. روانشناسی شناختی چیست؟ 

2. رابطه بین ساختار مغز، عملکرد و مدل¬سازی شناختی 

3. توجه و ادراک 

4. حافظه و یادگیری

5. تفکر: تصمیم¬گیری و حل مسئله 

6. زبان و ارتباطات 

7. هشیاری و فراشناخت 

8. عصب¬روانشناسی شناختی 

9. جهت¬¬گیری¬های آتی روانشناسی شناختی