به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی، دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در آیین اختتامیه سیوسومین جشنواره ملی کتاب سال دانشجویی که همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی و با حضور حجتالاسلام والمسلمین دکتر مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها؛ دکتر علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی؛ دکتر قادر آشنا، دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور؛ حجتالاسلام والمسلمین دکتر حمید پارسانیا، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و دانشجویان برگزیده، سهشنبه ۲۶ آبانماه در تالار علامه امینی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران برگزار شد، به بیان دیدگاههای خود درباره جایگاه علم، کتابخوانی، پژوهش و نقش نهادهای علمی در پرورش استعدادهای جوان پرداخت.
رهبر شهید انقلاب؛ آموزگار معرفت و ایمان و مأنوس با کتاب
دکتر حدادعادل در آغاز سخنان خود با اشاره به جایگاه علم، دانش و کتابخوانی در پیشرفت کشور اظهار کرد: لازم میدانم از رهبر شهید انقلاب بهعنوان آموزگار معرفت و ایمان یاد کنم؛ شخصیتی که همواره کتابخوانی را به دیگران توصیه میکردند و خود نیز تسلط و انس عمیقی با کتاب داشتند.
وی افزود: خاطرات بسیاری از ایشان در ارتباط با کتاب و کتابخانه وجود دارد که بیان آنها به ساعتها زمان نیاز دارد. ایشان بارها بر مطالعه آثار علمی و فرهنگی تأکید میکردند و حتی برخی مجموعههای چندجلدی را بیش از یک بار مطالعه کرده بودند.
برگزیده دومین دوره جایزه ملی علامه شهیدی همچنین با گرامیداشت یاد و خاطره مرحوم دکتر سیدجعفر شهیدی گفت: استاد شهیدی از نظر سنی برای بنده حکم پدر را داشتند و سالها در بنیاد دائرةالمعارف اسلامی که به ابتکار رهبر شهید تأسیس شده بود، در کنار ایشان فعالیت داشتم.
وی همچنین یاد و خاطره دانشمندانی را که در راه ایمان و آرمانهای خود جان فدا کردند و در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان به شهادت رسیدند، گرامی داشت.
جهاددانشگاهی؛ حامی استعدادهای علمی در دوران دانشجویی
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به اهمیت حمایت از پژوهشهای دانشگاهی و پایاننامههای دانشجویی تصریح کرد: پژوهشهای پایاننامهای، بهویژه در مقطع دکتری، باید در مرزهای دانش انجام شوند و به توسعه علمی رشتههای مختلف کمک کنند. در بسیاری از کشورهای دیگر، ناشران دانشگاهی پایاننامههای ارزشمند دانشجویان دکتری را به کتاب تبدیل و منتشر میکنند. در کشور ما نیز سالانه شمار زیادی پایاننامه در مقاطع تحصیلات تکمیلی تدوین میشود که بخشی از آنها ظرفیت انتشار و بهرهبرداری علمی دارند.
دکتر حدادعادل ادامه داد: مجموعههایی همچون جهاددانشگاهی با شناسایی و حمایت از استعدادهای بالقوه علمی در دوران دانشجویی، زمینه رشد و شکوفایی آنها را فراهم میکنند. این حمایتها موجب میشود دانشجویانی که در آینده میتوانند از استادان و پژوهشگران برجسته کشور باشند، مورد تشویق قرار گیرند و مسیر فعالیت علمی و پژوهشی خود را با انگیزه بیشتری ادامه دهند.
وی افزود: جهاددانشگاهی با تشویق این استعدادها از دوران دانشجویی و قدردانی از تلاشهای علمی آنان، به استمرار مسیر علم و پژوهش در کشور کمک میکند.
تعلیم و تربیت؛ زیربنای استحکام بنای علم در کشور
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به سابقه طولانی حضور خود در دانشگاه تهران گفت: افتخار بنده این است که پس از ۶۳ سال همچنان خود را دانشجوی دانشگاه تهران میدانم. حتی پس از بازنشستگی نیز حضور در کلاس درس را فرصتی برای آموختن میدانم و در ۸۲ سالگی همچنان بهصورت هفتگی در کلاسهای درس شرکت میکنم.
وی ادامه داد: با وجود بیش از ۴۰ سال تدریس فلسفه در دانشگاه تهران، همچنان به فعالیت آموزشی در دبیرستان نیز علاقهمندم و خود را در خدمت نوجوانان و جوانان این کشور میدانم.
دکتر حدادعادل با تأکید بر ضرورت توجه به نظام آموزشوپرورش خاطرنشان کرد: اگر قرار است بنای علم در کشور مستحکم شود، باید شالوده آن را از مدرسه و نظام آموزشوپرورش بنا کنیم. تعلیم و تربیت باید از اولویتهای اصلی جامعه باشد و معلمان و استادان باید بخش مهمی از عمر و توان خود را صرف پرورش نسل آینده کنند.
ضرورت تقویت فرهنگ تألیف در دانشگاهها
برگزیده دومین دوره جایزه علامه شهیدی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت تقویت تألیف آثار علمی در دانشگاهها اظهار کرد: ترجمه کتابهای ارزشمند دیگران ضروری است و نباید از آن غافل شویم، اما دانشگاه و جامعه علمی کشور نباید صرفاً به ترجمه آثار دیگران اکتفا کنند.
وی افزود: اگر تألیف دانشگاهی مورد توجه قرار نگیرد و استادان به تولید آثار علمی و پژوهشی نپردازند، این مسئله جای نگرانی دارد. باید زمینهای فراهم شود تا اعضای هیئت علمی با اعتمادبهنفس و انگیزه بیشتری به تألیف و نگارش آثار علمی روی آورند.
استقلال ایران در گرو پاسداری از دو سرمایه دین و دانش
دکتر حدادعادل با اشاره به اهمیت استقلال علمی و سیاسی کشور گفت: انقلاب اسلامی از ابتدا با شعار استقلال آغاز شد و حفظ استقلال کشور از مهمترین آرمانهای آن بوده است. جنگ اخیر نیز نشان داد که استقلال ایران تا چه اندازه اهمیت دارد و بهترین فرزندان این سرزمین برای پاسداری از آن جان خود را فدا کردهاند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با یادآوری بیانات رهبر شهید انقلاب پس از جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد: بنا به فرموده رهبر شهید انقلاب اسلامی، دشمنان درصدد گرفتن دو سرمایه اساسی از ملت ایران، یعنی دین و دانش هستند. ترور دانشمندان و تلاش برای تضعیف بنیانهای اعتقادی و اخلاقی جامعه، بخشی از این رویکرد است؛ چراکه دشمنان میدانند ایران با اتکا به دین و دانش میتواند در برابر قدرتهای جهانی ایستادگی کند.
موفقیت دانشآموزان ایرانی، نشانه ظرفیت علمی نسل جوان
وی با اشاره به موفقیتهای علمی دانشآموزان ایرانی در عرصههای بینالمللی اظهار کرد: در شرایطی که کشور با فشارهای فراوان روبهروست، تیم ششنفره دانشآموزی ایران در المپیاد جهانی نجوم در روسیه موفق شد تمامی مدالهای خود را به مدال طلا اختصاص دهد. این موفقیت کمسابقه، نشاندهنده استعداد و ظرفیت بالای جوانان ایرانی است.
حدادعادل با اشاره به پیشینه درخشان علمی ایران و تمدن اسلامی افزود: ایرانیان در طول تاریخ از پرچمداران علم و دانش بودهاند. برای نمونه، در پژوهشی که مرحوم دکتر یحیی مهدوی، استاد فلسفه دانشگاه تهران، انجام دادهاند، به تأثیر گسترده اندیشه ابنسینا بر فلسفه غرب اشاره شده است. بر اساس این پژوهش، توماس آکویناس، فیلسوف برجسته قرون وسطای اروپا، در مجموعه آثار کلامی خود حدود ۴۰۰ بار از ابنسینا نام برده است.
وی ادامه داد: همچنین کتاب قانون ابنسینا در دورهای از تاریخ اروپا، پس از کتاب مقدس، از جمله آثاری بود که به دفعات تجدید چاپ میشد. این شواهد بیانگر تأثیر عمیق تمدن ایرانی و اسلامی بر شکلگیری و توسعه دانش در جهان است.
تأکید بر جدیت در تحصیل و پژوهش و تولید آثار علمی
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به ضرورت الگوبرداری از بزرگان علمی و توجه جدی به پژوهش و تألیف بیان کرد: برای نگارش کتابی در حوزه فلسفه کانت، سالها زمان صرف کردهام. اکنون حدود ۱۰ سال است که حاصل ۴۰ سال تدریس و پژوهش خود در این حوزه را برای تدوین اثری به زبان فارسی آماده میکنم و این کتاب در آستانه ارسال به چاپخانه قرار دارد. حتی تا ساعات پایانی شب گذشته نیز مشغول بازخوانی و بررسی جزئیات آن بودم.
دکتر حدادعادل در پایان با خطاب قرار دادن دانشجویان و استادان تأکید کرد: علم را جدی بگیرید و در مسیر تحصیل و پژوهش هیچگونه سهلانگاری نکنید. دانشجویان باید با جدیت درس بخوانند و استادان نیز این روحیه را در نسل جوان تقویت کنند. آینده و سربلندی ایران در گرو جدیت در علم، ایمان و تلاش مستمر است و کشور تنها با تکیه بر این دو سرمایه اساسی میتواند مسیر پیشرفت و عزت خود را ادامه دهد.
گفتنی است در این مراسم، دومین دوره جایزه ملی علامه شهیدی به پاسداشت استادان و پژوهشگران، به دکتر غلامعلی حدادعادل اعطا شد.