دستیابی به تمدّن نوین اسلامی، آرمان‌‌ اصلی انقلاب اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی است که در 22 بهمن 1397 توسط مقام معظم رهبری «مدظله العالی» خطاب به ملت ایران صادر شد. اندیشمندان مختلفی در جهان اسلام بر روی این ایده کار پژوهشی و تحلیلی انجام داده اند، اما طرح آن در چارچوب فکری و آرمانی یک نظام سیاسی، در اندیشه‌های مقام معظم رهبری «مدظله العالی» از پنج دهه قبل دیده می شود و ایشان همواره بر این نظریّه تأکید داشته و در اسناد بالادستی و بیانات ایشان با بسامد بالایی تکرار شده است. این ایده بخصوص در بسیاری از دیدارهای نخبگان، جوانان، اساتید دانشگاه و دانشجویان، ایده‌ی محوری بیانات ایشان بوده است.

بر همین اساس، مجموعه دفتر هم اندیشی نیز کارویژه خود را پیرامون ایده محوری تمدّن نوین اسلامی، بیانیه گام دوم انقلاب و دانشگاه تمدّن ساز قرار داد. در این خصوص، نقش استادان دانشگاه در تبیین مبانی، بایسته ها و راهکارهای دستیابی به این آرمان،

بی بدیل و بنیادین است، چرا که آموزش و هدایت فکری نسل آینده با اندیشه ایشان تحقق می یابد و اگر این نگاه در ذهن استاد شکل نگیرد، قطعا به دانشجویان نیز منتقل نخواهد شد.

از همین روی برای آن که درک مشترکی بین دفتر هم اندیشی و استادانی که مخاطب اصلی برنامه ها هستند ایجاد شود، نظام موضوعات و مسائل در رشته‌های مختلف براساس چند کلیدواژه اصلی مرتبط با تمدّن نوین اسلامی تدوین و در این مجموعه منتشر شد. هدف این کار ایجاد ذهنیّت از موضوعاتی است که می توان در ذیل ایده محوری تمدّن نوین اسلامی به آن پرداخت و کمک به مخاطبان در اندیشیدن به این موضوع و در نهایت رسیدن به یک یا چند عنوان پژوهشی در راستای این ایده و تلاش برای پرداختن به آن در قالب پژوهش مستقل، پایان نامه و رساله و یا طرح پژوهشی با همراهی استادان و دانشجویان خوش‌فکر بود تا بتوان به درک مشترکی از موضوع و تعریف یک نقطه عزیمت و یک مقصد معین رسید و خروجی آن، نه فقط یک سیاهه از مطالب تکراری، بلکه راهکاری برای حل یک مسأله و مسیری برای حرکت در جهت دستیابی به تمدّن نوین اسلامی باشد.

این تلاش شاید در دوران حیات ما به آن آرمان اصیل منجر نشود ولی می تواند جریانی از خواستن را در فضای علمی دانشگاه ایجاد و اندیشیدن به این موضوع راهبردی را به فرهنگ تبدیل کند. آن گاه می توان امیدوار بود که آیندگان، با خواندن و دیدن این تلاش‌ها، ادامه دهنده این مسیر باشند تا روزی که این آرمان مقدس، محقّق شود. در تدوین این نظام موضوعات و مسائل تلاش شد عناوین در 10 محور دسته بندی شود که عبارتند از:

۱. بررسی تاریخی و تمدّنی موضوع مورد تحقیق با تأکید بر دوره تمدّن اسلامی

۲. جایگاه اخلاق و ارزش‌های اسلامی در موضوع مورد تحقیق

۳. مبانی نظری موضوع مورد تحقیق در تمدّن نوین اسلامی

۴. آموزش مؤثر و پژوهش مفید و هدفمند در موضوع مورد تحقیق

۵. فنّاوری و نوآوری با رویکرد حل مسأله در موضوع مورد تحقیق

۶. حکمرانی، سیاست‌گذاری و راهبردسازی در موضوع مورد تحقیق

۷. جامعه‌شناسی، هویّت و فرهنگ در موضوع مورد تحقیق

۸. بایسته ها و راهکارهای دستیابی به تمدّن نوین اسلامی در موضوع مورد تحقیق

۹. چیستی و چگونگی تحقق اهدف و آرمان ها در موضوع مورد تحقیق

۱۰. آینده‌نگاری و آینده پژوهی موضوع مورد تحقیق با تأکید بر تمدّن نوین اسلامی

تحلیل درست گذشته، نگاه به آینده، آسیب شناسی ضعف‌ها، شناخت قوت‌ها، کاربردی بودن، تحلیل مسأله، ارائه راهکار برای حل مسأله هدف آرمانی این کار است. برهمین اساس موضوعات و ایده‌های طرح شده در قالب 10 محور بالا، با مشارکت قابل تقدیر استادان رشته‌های مختلف تدوین، ویراستاری و جمع بندی شد و در این مجموعه گردآوری و منتشر گردید. شاید تأکیدی دوباره براین مطلب لازم باشد که هدف از تدوین این مجموعه، محدود کردن موضوعات پژوهش به عناوین ذکر شده، نیست و فقط برای درک بهتر موضوع و اهداف مدنظر می باشد و به همین علت در ابتدای هر بخش کادر سفیدی برای نوشتن یک عنوان که برآمده از ذهن مخاطب و استاد باشد قرار داده شد و عناوین پیشنهادی بعد از آن نوشته شده است که این پیام را به ذهن صاحبان اندیشه منتقل نماید که اولویت اول در پرداختن به موضوع دانشگاه تمدّن ساز از حیطه تخصصی هر شخص، درون مایه ذهنی اوست و موارد پیشنهادی در اولویت‌های بعدی هستند.

همچنین در انتهای هر بخش شماره گذاری عنوان‌های پژوهشی تا چند مورد ادامه داده شده است که این معنا را به پژوهشگر متبادر سازد که راه دستیابی به تمدّن نوین اسلامی، راهی است که ابندای آن با ذهن پویا و خلاق انسان‌های فرهیخته و صاحب نظر شروع می‌شود و پایانی برای آن نیست و همان انسان‌های صاحب فکر و قلم باید موضوعاتی را برای تولید متون و مقالات مفید، ارزشمند و مؤثر در این چشم انداز تعریف کنند که آیندگان بر این نو بنای ساخته شده روی شالوده و پی سترگ تمدّنی آجر به آجر بیفزایند تا این نگاه گسترش یافته و در ذهن ها و کارهای آینده نهادینه شود و چه سخت و طاقت فرسا خواهد بود تا این هدف محقّق شود. برای توجیه تحمل این سختی فقط کافی است، به سال 1450 نگاه کنیم و خود را در آن سال ببینیم که اصالت و هویّت مان، کشورمان، دین و انقلاب و اعتقادات مان، فرهنگ مان، فرزندان مان، آثارمان و مجموعه آنچه که یک تمدّن را شکل می‌دهد، در آن سال نسبت به 50 سال قبل به شکوفایی و شکوه رسیده یا به قهقرا و سقوط؟ تمدّن نوین اسلامی تحقق یافته یا احیاء تمدّن گذشته، دست نایافتنی تر شده؟ کشور بزرگ ایران حوزه تمدّنی خود را باز سازی کرده یا در برابر هجوم متجاوزان، تکه تکه و تجزیه شده و هر تکه آن در جنگ است با تکه‌های دیگر؟

آینده نه چندان دور وطن، می تواند به آن روشنی و شکوه باشد و یا به این تاریکی و ترسناکی، باید یقین داشته باشیم که آن آینده را، امروزِ ما خواهد ساخت؛ و ساختن، طرح و ایده و فکر و نظر می خواهد که فقط با تولید متون و مقالات و کتاب‌های آینده نگر محقّق خواهد شد. امید که نگاه و مبدأ حرکت ما درست و در این راستای بوده باشد.

پیش‌گفتار/9

نظام موضوعات و مسائل و مسائل در حوزه‌ آب، خاک، طبیعت/17

نظام موضوعات و مسائل و مسائل در حوزه‌ علوم پزشکی، پرستاری، مامایی/49

نظام موضوعات و مسائل و مسائل در حوزه‌ علوم پایه/91

نظام موضوعات و مسائل و مسائل در حوزه‌ سیاست و حکمرانی/119

نظام موضوعات و مسائل و مسائل در حوزه‌ فنی و مهندسی/141

نظام موضوعات و مسائل در حوزه‌ علوم انسانی/177

نظام موضوعات و مسائل در حوزه‌ علوم دینی/267

نظام موضوعات و مسائل در حوزه‌ معماری و هنر/283