کتاب دایرةالمعارف 100 رویداد شگفت‌انگیز تاریخ نجوم، حاصل عشقی ژرف به اسرار آسمان‌ها و شگفتی‌های کیهان است؛ عشقی که از نخستین شب‌هایی در انسان جوانه زد که نیاکانمان چشمان خود را به ستاره‌ها دوختند و در پی رمزگشایی از نورهای درخشان فراسوی زمین برآمدند. امروز، پس از سده‌ها پرسشگری و کاوش، در آستانه‌ای ایستاده‌ایم که می‌توانیم داستان شگفت‌انگیز این سفر را از آن نگاه‌های نخستین تا ژرفای کشف‌های امروزی را در یکپارچگی بی‌نظیرش روایت کنیم.

هدف از این اثر، تنها ارائه فهرستی خشک از رویدادها نیست، بلکه آرمانی فراتر است. بازگویی داستان شناخت بشر از کیهان؛ داستانی پر از شکوه، حیرت، نبوغ، و گاه، شگفتی‌هایی که درک ما از جایگاهمان در جهان را برای همیشه دگرگون کرده‌اند. این اثر، برای نخستین بار در تاریخ نشر، به شیوه‌ای نظام‌مند و در قالبی یکپارچه، به واکاوی صد رویداد شگفت‌انگیز می‌پردازد که مسیر تکامل علم نجوم و کیهان‌شناسی را از زمان اختراع تلسکوپ تا به امروز را بازگو می‌کند.

 نکته مهم این کتاب روایت کشفیات مهم نجوم و کیهان شناسی در بازه‌ زمانی 400 سال اخیر یعنی از زمان اختراع تلسکوپ در اوایل قرن 17 تا کشفیات تلسکوپ فضایی جیمز وب است. از زمان اختراع تلسکوپ بود که کشفیات نجوم بر پایه علم انجام گرفته است و قبل از آن نظریات بر پایه حدس و گمان بود و اکثر نظریات پایه‌ی علمی نداشتند. این اثر تنها به بررسی 100 رویداد بسیار مهم و انقلابی تاریخ نجوم پرداخته‌ و در تمامی صفحات آن، خواننده را با درخشان‌ترین لحظات تاریخ علم روبرو می کند. آنچه این کتاب را متمایز می‌سازد، نه تنها گزینش این صد رویداد بر پایه تأثیر ژرف و شگفتی‌آفرینی بی‌چون و چرای آنهاست، بلکه روایتی داستان‌وار و به زبانی گویا است که کوشیده حتی پیچیده‌ترین مفاهیم را برای همگان از دانشجویان و علاقه‌مندان تا متخصصان قابل درک سازد.

پیش‌گفتار/7

سال 1609- اولین نگاه به آسمان با اختراع تلسکوپ/13

سال 1610 – کشف لکه‌های خورشیدی/15

سال 1617 - کشف ستاره‌های دوتایی/17

سال 1618- تکمیل قوانین کپلر/19

سال 1631 - گذر سیاره عطارد از مقابل خورشید/21

سال 1638 – ستاره‌های متغیر/23

سال 1639 - گذر سیاره‌ی زهره از مقابل خورشید/25

سال 1655- کشف حلقه‌ی زحل/27

سال 1668 - تولد تلسکوپ بازتابی/29

سال 1672 – محاسبه فاصله خورشید تا زمین/31

سال 1676 - محاسبه سرعت نور/33

سال 1686 - قانون جهانی گرانش نیوتن/35

سال 1705 –کشف دنباله دار هالی/37

سال 1725 – کشف ابیراهی نور/39

سال 1728 – حرکت ترقصی محور زمین/41

سال 1733 – اختراع اولین عدسی آکروماتیک/43

سال 1750 – نقاط لاگرانژی/45

سال 1755 – نظریه سحابی منظومه شمسی/47

سال 1781 – کشف اورانوس/49

سال 1784 - کاتالوگ مسیه/51

سال 1798 – ثابت گرانش/53

سال 1800 – کشف پرتوی مادون قرمز/55

سال 1801 – کشف اولین سیارک/57

سال 1801 – کشف پرتوی فرابنفش/59

سال 1814 – کشف خطوط طیفی خورشید/61

سال 1825 – کتاب مکانیک سماوی لاپلاس/63

سال 1838 – اختلاف منظر ستاره‌ای/65

سال 1840 – اولین عکس نجومی در تاریخ/67

سال 1842 – اثر داپلر/69

سال 1843 – چرخه 11 ساله خورشید/71

سال 1846 – کشف نپتون/73

سال 1848 – محاسبات حد رُوش/75

سال 1851 – آونگی برای اثبات چرخش زمین/77

سال 1861 – امواج الکترومغناطیس و معادلات ماکسول/79

سال 1864 – اولین رصد طیف‌سنجی ستاره‌های/81

سال 1868 – کشف هلیوم/83

سال 1882 – رده‌بندی هاروارد/85

سال 1887 – آزمایش مایکلسون و مورلی/87

سال 1888 – کشف امواج رادیویی/89

سال 1894 – کشف امواج مایکروویو (ریزموج)/91

سال 1895 – کشف اشعه ایکس/93

سال 1900 – کشف پرتوی گاما/95

سال 1905 – نظریه‌ی نسبیت خاص اینشتین/97

سال 1908 – مفهوم فضا-زمان/99

سال 1911 – نمودار هرتسپرونگ-راسل/101

سال 1912- ارتباط دوره تناوب-درخشندگی/103

سال 1912 - پرتوی کیهانی/105

سال 1915 – نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین/107

سال 1917 – ثابت کیهانی/109

سال 1917 – مدل کیهان‌شناسی دِسیتِر/111

سال 1918 – ترسیم ساختار کهکشان راه ‌شیری/113

سال 1919 – کسوف 29 مِی 1919/115             

سال 1920 – همجوشی هسته‌ای در ستاره‌ها/117

سال 1922 – مدل کیهان‌شناسی فریدمان /119

سال 1927 – نظریه‌ی بیگ‌بَنگ/121

سال 1929 – کشف انبساط عالم/123

سال 1930 – حد چاندراسخار/125

سال 1930 – کشف پلوتو/127

سال 1933 – آشکارسازی امواج رادیویی کیهان/129

سال 1933 – ماده‌ی تاریک/131

سال 1943 - کمربند کویپر/133

سال 1948 – نظریه هسته‌زایی بیگ‌بَنگ/135

سال 1948 – نظریه‌ی حالت پایدار/137

سال 1950 – ابر اوُرت/139

سال 1957 – اولین ماهواره فضایی جهان/141

سال 1957 - ارسال اولین موجود زنده به فضا/143

سال 1958 – کمربند تابشی وَن آلِن/145

سال 1961 – اولین انسان در فضا/147

سال 1961 – اولین تلسکوپ فضایی گاما/149

سال 1962 – اولین کاوشگر به سمت سیاره‌ی زهره/151

سال 1963 – اولین اختروش (کوازار)/153

سال 1963 – نظریه سیاه‌چاله/155

سال 1964 – اولین کاوشگر به سمت سیاره مریخ/157

سال 1965 – کشف تابش ریزموج زمینه کیهانی/159

سال 1966 – اخترلرزه‌شناسی/161

سال 1967 – اولین ستاره نوترونی و اولین تپ‌اختر/163

سال 1968 – اولین تلسکوپ فضایی فرابنفش/165

سال 1968 – کشف نوترینوی خورشید/167

سال 1969 – اولین انسان بر روی ماه/169

سال 1970 – اولین تلسکوپ فضایی پرتوی ایکس/171

سال 1971 – ارسال اولین ایستگاه فضایی/173

سال 1972 – ترمودینامیک سیاه‌چاله‌ها/175

سال 1973 – اولین کاوشگر به سمت سیاره عطارد/177

سال 1977 – پروژه وویجر/179

سال 1979 – عدسی گرانشی/181

سال 1980 – نظریه تَوَرم کیهانی/183

سال 1983 – اولین تلسکوپ فضایی مادون قرمز/185

سال 1989 – اولین تلسکوپ فضایی پرتوی ریزموج/187

سال 1990 – اولین سیاره‌ی فراخورشیدی/189

سال 1990 – تلسکوپ فضایی هابل/191

سال 1997 – اولین تلسکوپ فضایی رادیویی/193

سال 1998 – انرژی تاریک/195

سال 1998 – مدل استاندارد کیهان‌شناسی/197

سال 2003 – محاسبه سن عالم/199

سال 2006 - تولد سیارات کوتوله منظومه‌ی ‌شمسی/201

سال 2012 – کشف بوزون هیگز/203

سال 2016 – کشف امواج گرانشی/205

سال 2019 – تصویر اولین سیاه‌چاله/207

سال 2021 – تلسکوپ فضایی جیمز وب، دورترین تلسکوپ زمین/209

سال 2024 – کشف دورترین کهکشان عالم/211

منابع/213