مطالعه در زمینه باورها و اعتقادات جوامع پیشین عموماً متکی به مواد فرهنگی باقی مانده از آنها است. در این میان، دقت و بررسی در نگاره های باقی مانده نقش مهمی در بازشناخت این اعتقادات دارد. اشیای تجملی به خصوص جام ها به دلیل داشتن تنوع نگاره ها، در مطالعات باورها و اعتقادات جوامع گذشته نقش بسزایی دارد. موضوع اصلی این پایان نامه مطالعه جام های فلزی منطقۀ شمالغرب ایران در بازه زمانی دوران تاریخی است.

 هدف این اثر مطالعه و بررسی باورهای آیینی شمال غرب ایران در دوران تاریخی براساس جام‌های طلایی و نقره‌ای بوده که مهم‌ترین یافته های آن؛ اشیایی مثل ریتون، ظروف فلزی و غیره می‌باشد که به تحلیل آن‌ها پرداخته‌شده است.

به طور کلی برآیند این اثر، نشان دهنده جایگاه منطقه در عصر آهن بوده و همین عامل باعث ایجاد جام‌های طلایی و نقره ای در این منطقه برخلاف سایر دوره ها شده است. از آنجایی که دوران تاریخی منطقه از عصر آهن آغاز و تا پایان دوران ساسانی ادامه دارد؛ بنابراین بایستی تمامی این سه هزار ساله را مورد بررسی و ارزیابی قرار داد. در منطقه شمال غرب ایران، تاکنون سه مورد جام شناسایی و کشف شده که در این پژوهش، مورد مطالعه قرار گرفته است.

این جام ها از نظر بازۀ زمانی نیز عموماً متعلق به هزاره اول ق.م. به خصوص دوران اورارتو-مانا در نظر گرفت. بنابراین به صراحت می توان گفت در منطقه شمال غرب ایران، جام های طلایی یافت شده متعلق به هزاره اول ق.م. بوده و پس از این دوران شاهد افول این صنعت تاحد زیادی هستیم. در نتیجه جام-های طلایی کشف شده در منطقه شمال غرب ایران، از نظر موضوعی شامل صحنه های قربانی و حیات بوده و در عین حال بیانگر تلاش برای بقاست، این نگاره ها نوعی تضاد در نبرد و حیات را نشان می دهد. از طرفی نگاره ها متاثر از محیط پیرامون و چشم-اندازی از اعتقادات جوامع انسانی بوده که نگرش های خود را از طبیعت و اعتقادات سنن گذشته گرفته است.

 این اثر تلاشی است برای معرفی باورهای آیینی شمال غرب ایران براساس جام‌های تاریخی که جامعه علمی و علاقمندان تاریخ و فرهنگ ایران می توانند از آن استفاده نمایند.

 پیش‌گفتار/7

فصل اول: مفاهیم و پیشینه/17

فصل دوم: واکاوی نمادین و باستانی جام‌های فلزی و سفالی ایران پیش از ‌تاریخ تا دوران تاریخی اولیه/39

فصل سوم: تحلیل و بررسی جام‌های دوران تاریخی/59

فصل چهارم: یافته‌ها/111

منابع /122