این کتاب به تحلیل نظام‌مند تحولات بنیادین در تاریخ زیست‌شناسی، از شکل‌گیری دانش تجربی در تمدن‌های باستانی تا استقرار زیست‌شناسی مولکولی، ژنومیک و فناوری‌های پیشرفته زیستی در قرن بیست‌ویکم می‌پردازد. رویکرد اثر مبتنی بر تاریخ علم و روش‌شناسی علمی است و تلاش می‌کند سیر تکوین مفاهیم کلیدی زیست‌شناسی را در چارچوب زمینه‌های معرفتی، فناورانه و فرهنگی هر دوره بررسی کند. در این روایت، پیشرفت زیست‌شناسی به‌عنوان فرایندی تدریجی، انباشتی و اصلاح‌پذیر در نظر گرفته می‌شود که در آن تعامل میان مشاهده تجربی، نظریه‌پردازی، آزمون‌پذیری و بازنگری انتقادی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تولید دانش ایفا کرده است.

  کتاب با تمرکز بر رویدادها و شخصیت‌های علمی اثرگذار، به بررسی تحول مفاهیمی چون ساختار و کارکرد موجودات زنده، وراثت، تنوع زیستی و تنظیم بیان ژن می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه گذار از توصیف کیفی به تحلیل کمی و مولکولی، موجب دگرگونی پارادایم‌های زیستی شده است. همچنین، پیوند تاریخی زیست‌شناسی با پزشکی، فلسفه طبیعی و توسعه ابزارهای آزمایشگاهی و محاسباتی، به‌ویژه در شکل‌گیری ژنتیک، بیوتکنولوژی و بیوانفورماتیک، به‌صورت تحلیلی تبیین شده است. بخش‌های پایانی کتاب به عصر ژنوم، ویرایش ژن، زیست‌شناسی سامانه‌ای و نقش فناوری‌های نوظهور، از جمله هوش مصنوعی، در بازتعریف مرزهای پژوهش زیستی اختصاص دارد.

  این اثر با اتکا بر منابع معتبر دانشگاهی و پژوهش‌های داوری‌شده، می‌کوشد تصویری جامع و مبتنی بر شواهد از مسیر تاریخی تحول زیست‌شناسی ارائه دهد و علاوه بر مستندسازی دستاوردها، به تحلیل محدودیت‌ها، خطاهای مفهومی و تغییر پارادایم‌های علمی در طول تاریخ بپردازد. کتاب حاضر می‌تواند به‌عنوان منبعی تحلیلی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی، پژوهشگران و علاقه‌مندان تاریخ علم و علوم زیستی مورد استفاده قرار گیرد.

 پیش‌گفتار/7

بخش اول: دوران باستان تا رنسانس/17

بخش دوم: دوران میکروسکوپ و سلول/47

بخش سوم: زیست‌شناسی مولکولی در حال شکل‌گیری/79

بخش چهارم: دوران ژنتیک و سلول‌شناسی نوین/111

بخش پنجم: دوران مولکولی و ساختار ژن/143

بخش ششم: انقلاب ژن و بیوتکنولوژی/175

بخش هفتم: عصر ژنوم و بیوانفورماتیک/205

بخش هشتم: قرن ۲۱: ژن‌درمانی و ویرایش ژن/241

بخش نهم: زیست‌شناسی نوین و عصر مصنوعی/277

بخش دهم: رویدادهای تازه و آینده‌نگر/305

منابع /337