کتاب «معماری و آتش» اثری ارزشمند و کمنظیر است که با اتکا به شکلپذیری آتش و دوگانگی قدرت خلق و ویرانگری آن، به واکاوی و پیوند مسائل بنیادین مرتبط با فرایند خلاقیت، فجایع ناشی از آتش، تاریخ، آسایش حرارتی، حفاظت معماری و مقررات ساختمان میپردازد.
این کتاب نمونهای از یک پژوهش انتقادی گسترده و عمیق است؛ گونهای از تحقیق که انتظار میرود در بستر دانشگاهی شکل گیرد، اما متأسفانه در فرهنگ پژوهش آکادمیک معاصر رو به افول است.
«معماری و آتش» بازنگریای مفهومی در حوزه حفاظت معماری ارائه میدهد که از رهگذر مطالعه رابطهای صمیمی و بنیادین میان معماری و آتش شکل گرفته است.
زوگرافوس با تأکید بر اجماع نظریهپردازان بر این نکته که کلبه ابتدایی پیرامون آتش شکل گرفته، آتش را بهمنزله نخستین خاطره معماری و نقطه آغازین در سیر تکامل معماری معرفی میکند.
پس از مقدمه، زوگرافوس به تحلیل مفهوم آرشیو و گرایش نوظهور به مطالعه آرشیوها از منظر روانکاوانه ژاک دریدا میپردازد.
او سپس به واکاوی طبیعت دوگانه آتش میپردازد و در این مسیر از فلسفههای متقابل گاستون باشلار و هنری برگسون بهره میگیرد.
در ادامه، بحث به حوزه حفاظت معماری کشیده میشود و رابطه میان ساختمانهای ثبتشده، کارکرد آرشیوها و سازوکار حفظ خاطرات گذشته مورد بررسی قرار میگیرد.