به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی، حجتالاسلام والمسلمین دکتر حمید پارسانیا، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در آیین اختتامیه سیوسومین جشنواره ملی کتاب سال دانشجویی که همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی و با حضور دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ حجتالاسلام والمسلمین دکتر مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها؛ دکتر علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی؛ دکتر قادر آشنا، دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور و جمعی از دانشجویان برگزیده، سهشنبه ۲۶ آبانماه در تالار علامه امینی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران برگزار شد، به تبیین ابعاد علمی، فرهنگی و فکری دکتر حدادعادل، برگزیده دومین دوره جایزه ملی علامه سید جعفر شهیدی پرداخت.
وی با بیان اینکه سخن گفتن درباره شخصیت علمی و فرهنگی حدادعادل، در واقع سخن گفتن درباره بخشی از تاریخ و فرهنگ معاصر ایران است، اظهار کرد: وی طی چند دهه گذشته در عرصههای گوناگون علمی و فرهنگی حضور فعال و تأثیرگذاری داشته است.
ضرورت توجه به مبانی فلسفی علوم جدید
حجتالاسلام والمسلمین پارسانیا با اشاره به فعالیتهای علمی حدادعادل در حوزه فلسفه و علوم پایه افزود: یکی از موضوعات مهم مورد توجه وی، ضرورت پرداختن به فلسفه علوم پایه و نسبت میان علوم جدید با مبانی فلسفی و فرهنگی است. شناخت علوم، بهویژه فیزیک و ریاضیات، بدون توجه به مبانی فلسفی شکلگیری آنها امکانپذیر نیست.
وی با اشاره به تحولات تاریخی علوم جدید تصریح کرد: فیزیک جدید و علم به معنای امروزی آن، در بستر فلسفی و فرهنگی خاصی شکل گرفتهاند و شناخت این علوم مستلزم بررسی مبانی فلسفی آنهاست؛ بنابراین نمیتوان صرفاً به جنبههای فنی و تجربی علوم بسنده کرد و باید لایههای عمیقتر فلسفی و تاریخی آنها را نیز مورد توجه قرار داد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به کمتوجهی به فلسفه علوم در نظام دانشگاهی کشور گفت: یکی از خلأهای موجود در دانشگاهها، بهویژه در حوزه علوم پایه، نبود جایگاه مناسب برای فلسفه علوم و بررسی مبانی نظری رشتههای مختلف است؛ در حالی که توسعه مطالعات مرتبط با فلسفه علوم میتواند به شناخت عمیقتر مبانی علمی و نسبت آنها با سنت فکری و فرهنگی کشور کمک کند.
وی در ادامه، با یادآوری رساله دکتری شهید علی لاریجانی با موضوع فلسفه ریاضیات از منظر کانت و هیوم که با راهنمایی حدادعادل انجام شده است، این پژوهش را نمونهای از توجه به ضرورت بررسی مبانی فلسفی علوم پایه دانست و اظهار کرد: اندیشیدن درباره نسبت میان تاریخ، فرهنگ و علم، برای ترسیم مسیر آینده کشور ضرورتی انکارناپذیر است.
ظرفیتهای پژوهشی در پیوند فلسفه اسلامی و اندیشه مدرن
حجتالاسلام والمسلمین پارسانیا با تأکید بر ضرورت فراهم کردن فرصت مطالعه و تأمل برای اندیشمندان و پژوهشگران گفت: جامعه برای تصمیمگیری درباره آینده خود به اندیشمندانی نیاز دارد که بتوانند درباره جریانهای تاریخی و فرهنگی مطالعه و گفتوگوی علمی داشته باشند. تعامل فعال میان سنتهای فکری مختلف و شناخت زمینههای شکلگیری آنها میتواند افقهای تازهای پیش روی جامعه قرار دهد.
وی همچنین با اشاره به مطالعات حدادعادل درباره فلسفه کانت و مقایسه آن با حکمت صدرایی بیان کرد: یکی از مباحث مهم در بررسی فلسفه مدرن، موضوع عقل، عقلانیت و جایگاه شهود عقلی است. از جمله نقدهای اساسی به دیدگاه کانت، محدود کردن شهود به شهود حسی و کمتوجهی به ابعاد دیگر آن است. بررسی تطبیقی این دیدگاهها با مبانی فلسفه اسلامی، از جمله حوزههایی است که ظرفیت پژوهشی گستردهای دارد.
جامعیت علمی و فرهنگی حدادعادل
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سابقه آشنایی و حضور در جلسات علمی حدادعادل گفت: از سالها پیش، در جلساتی که با حضور وی در دماوند و با مشارکت جمعی از طلاب برگزار میشد، فرصت آشنایی با مباحث فلسفی و علمی ایشان فراهم شد. این جلسات با محوریت مطالعه و بررسی فلسفه کانت برگزار میشد و زمینه آشنایی بیشتر علاقهمندان با مباحث فلسفی و جریانهای فکری جدید را فراهم میکرد.
وی با اشاره به گستردگی فعالیتهای حدادعادل در حوزههای مختلف اظهار کرد: آنچه شخصیت وی را متمایز میکند، حضور و تأثیرگذاری در عرصههایی همچون فرهنگ، ادب و ادبیات، علوم انسانی، علوم پایه و همچنین فعالیتهای اجتماعی و سیاسی است؛ گستردگیای که نقش وی را در عرصههای مختلف تاریخ و فرهنگ معاصر ایران قابل توجه کرده است.
حجتالاسلام والمسلمین پارسانیا در ادامه به خاطرهای از دوران تحصیل و گفتوگوهای علمی خود با حدادعادل اشاره کرد و گفت: در یکی از مقاطع تحصیلی و در جریان گفتوگوهای علمی، وی کتابها و نوشتههای میرزا فتحعلی آخوندزاده را برای مطالعه به من پیشنهاد کرد. این توصیه فرصتی فراهم آورد تا با بخشی از جریانهای فکری و اجتماعی تاریخ معاصر ایران، بهویژه تحولات پس از مشروطه، آشنایی بیشتری پیدا کنم.
وی افزود: بررسی آثار و اندیشههای متفکران دورههای مختلف تاریخ معاصر، از جمله جریانهای شکلگرفته در حوزه فرهنگ و جامعه، برای شناخت نسبت میان گذشته تاریخی و تحولات اجتماعی امروز اهمیت فراوانی دارد. مطالعه انتقادی این جریانها میتواند به درک بهتر مواجهه فرهنگ ایرانی با اندیشهها و مکاتب فکری جدید کمک کند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان با تأکید بر اهمیت استمرار مطالعات میانرشتهای و توجه به مبانی فلسفی علوم اظهار کرد: شناخت عمیق علوم جدید و نسبت آنها با پیشینه تاریخی و فرهنگی جامعه، نیازمند پژوهش مستمر، گفتوگوی علمی و تعامل میان حوزههای مختلف دانش است؛ مسیری که در فعالیتهای علمی و فکری حدادعادل نیز جایگاه برجستهای دارد.